Zabytki

Brama wjazdowa z 1697 r. z Herbem Lubomirskich „Śreniawą”

Najstarszym, a zarazem najpiękniejszym zabytkiem architektury w Dąbrowie Tarnowskiej jest barokowa brama wjazdowa, przez którą wjeżdżało się kiedyś na wielki dziedziniec, rozciągający się przed nie istniejącym od stu pięćdziesięciu już lat pałac Lubomirskich.

Zamek w Dąbrowie Tarnowskiej wzniósł na początku XVII wieku kasztelan sandomierski, Mikołaj Spytko Ligęza herbu Półkozic. Wskutek małżeństwa córki Mikołaja Ligęzy z marszałkiem Jerzym Lubomirskim, Dąbrowa weszła w skład latyfundium Lubomirskich. Nowi właściciele w roku 1697 rozpoczęli gruntową przebudowę i rozbudowę zamku w pęłną przepychu barokową rezydencję magnacką. W tym celu sprowadzili słynnego architekta Tylmana z Gameren. O bogactwie rezydencji niech świadczy fakt, że nad największą marmurową salą balową znajdował się szklany sufit a na nim rodzaj akwarium z egzotycznymi rybami. Z powodu olbrzymich długów zamek wystawiono na licytację i tym sposobem przeszedł on w ręce rodziny Stojowskich. Jeszcze wtedy pałac był pełen przepychu i świetności, a włoskie malowidła zdobiły sklepienia komnat. W 1858 r. - pałac już nie istniał, ale zachował się dokładny jego opis, sporządzony przez ostatniego właściciela - Stanisława Stojowskiego. Pałac miał dwa, bardzo wysokie piętra i składał się z blisko 30 sal i pokoi. Można było w nim wydzielić 3 części: korpus i dwa skrzydła boczne połączone w czworobok ogrodzeniem. Miał wymiary 66 x 27 m. Frontowa elewacja ozdobiona była kamiennymi posągami królów polskich, naturalnej wielkości. Fasady były urozmaicone dużymi kamiennymi altanami. Ku bramie wybiegały potężne schody, dolne stopnie mierzyły aż 18 m długości! Biegły one na piętro korpusu do wielkiej sali marmurowej. Balustrady schodów zdobiły mitologiczne posągi. W sali marmurowej znajdowało się 20 kolumn o czerwonych trzonach na białych postumentach. Ściany wyłożone były sztukaterią, sklepienie pokrywało malowidło, a środek posadzki ułożony był w gwiazdę z czerwonego marmuru. W sali tej znajdowały się także stylowe kominki, kryształowe lustra, kamienne portale i inne ozdoby. Balkonem można było wyjść do ogrodu. Wykonany był on w stylu włoskim i prowadził ku rzece Breń. W ogrodzie znajdowały się prócz pięknych roślin także posągi, wazony, sadzawki, wodotryski. Dalej, za rzeką mieścił się zwierzyniec
W 1965 r. - na dawnym wzgórzu zamkowym ukończono budowę kościoła w stylu neoklasycystycznym wg projektu Zbigniewa Wzorka. Podobno były jeszcze wtedy widoczne resztki murów pałacowych. Podczas rabacji w 1846 zwanej "rzezią galicyjską" zamek został ograbiony i poważnie uszkodzony. Dzieła zniszczenia rezydencji dokonał rok później pożar. To co pozostało rozebrano i wykorzystano jako materiał budowlany. W 1858 roku pałac już nie istniał, pozostała tylko brama wjazdowa wkomponowana w ogrodzenie kościoła, stojącego na miejscu pysznej rezydencji. Pozostały również spore fragmenty parku pałacowego służące dziś mieszkańcom jako miejsce odpoczynku. Kształt bramy był na wzór francuskiego Łuku Triumfalnego. Na górze ma herb Lubomirskich- Szreniawą. Po bokach bramę zdobią kamienne rzeźby.

 brama 7 szkic bramySzkic bramy - autor nieznany (regiopedia.pl)

zamek dabrowa

Zamek od strony południowej. Litografia z rys. M.R. Stęczyńskiego z ok. 1846 r.

Zobacz galerię fotografi tego pięknego zabytku architektury.