Charakterystyka

Przyroda – to pojęcie można przyjąć w postaci suchej, encyklopedycznej formuły. Wiąże się z nim jednak wiele znaczeń, ukrytych kontekstów. Wiemy przecież, że bez przyrody na Ziemi nie byłoby człowieka. Nie byłoby wielu wyznań, wzruszeń i natchnień. Nie byłoby tysięcy wierszy i obrazów. Nie byłoby magii. Od dawien dawna człowiek darzył szacunkiem potężne drzewa i niezmiennie zachwycał się prostotą maleńkich stokrotek czy wdziękiem róż. Dzięki niej mógł odgrodzić się od żywiołów, budując szałas, a potem dom, zdobyć pożywienie i surowiec na okrycie. Przyroda była przez wieki jedynym ratunkiem w chorobach i ulgą w cierpieniu, pomagała zdobyć lub odrzucić ukochanego, ściągała lub odpędzała złe moce. Czyniła życie przyjemniejszym i barwniejszym – nawet w ubogich wiejskich zagrodach musiało znaleźć się miejsce na malwy, cekwonie czy astry. W naszym kraju zachowało się wiele zakątków dzikiej przyrody. W łanach zbóż nadal kwitną maki i kąkole, a na łąkach mniszki lekarskie.

  Powiśle Dąbrowskie leży na granicy Płaskowyżu Tarnowskiego i Kotliny Sandomierskiej. Południowa i wschodnia część regionu zajmuje Płaskowyż Tarnowski, zaś, północna i zachodnia fragment Kotliny Sandomierskiej – zwany Niziną Nadwiślańską. Usytuowanie na pograniczu dwóch jednostek fizyczno-geograficznych decyduje o zróżnicowaniu geologicznym, przyrodniczym i krajobrazowym powiaty dąbrowskiego. Na południu teren jest pofałdowany, pagórkowaty, pocięty płytkimi dolinkami potoków z miłymi dla oka akcentami w postaci niewielkich, mieszanych zagajników. Dolina Wisły połączona z doliną Dunajca zajmuje większość powierzchni Powiśla Dąbrowskiego Cechują ją malownicze starorzecza, rozległe łąki i malowidła oraz niskie terasy rzeczne. W okolicy nie ma większych złóż bogactw naturalnych z wyjątkiem małych, nie do końca rozpoznanych pokładów ropy naftowej i gazu ziemnego. Są tu natomiast dość urodzajne gleby, wykorzystane rolniczo i w coraz większym zakresie, do produkcji ogrodniczej i warzywniczej. Jeśli chodzi o przyrodę to region jest słabo zalesiony. Z dawnych, bogatych lasów mieszanych do dzisiaj pozostało niewiele. Od zachodu resztki Puszczy Radłowskiej, na wschód od Dunajca – pozostałości Puszczy Mędrzechowskiej, w centrum – lasy w okolicach Brnia i Gruszowa, na południu – rejon Morzychny i Brnika, a na wschodzie – fragmenty borów nieczajskich i radgoskich. Trudno dziś znaleźć naturalne kompleksy leśne, nawet o niewielkim obszarze. Stosunkowo dobre gleby spowodowały intensywne karczowanie lasów. W ich miejsce wkraczała gospodarka rolna. Pewnie, nieduże zespoły o pierwotnym charakterze występują w kilku zaledwie miejscach. Ogółem lasy zajmują 5910 hastanowi to 11% proc. powierzchni powiatu przy średniej krajowej ponad 27 proc.  Dość bogata jest fauna regionu. Ze zwierząt drapieżnych żyją tu m.in.: lis, borsuk, kuna leśna, tchórz zwyczajny, łasica. Parzystokopytne reprezentowane są przez trzy gatunki: dzika, łosia, sarnę . Odrębną grupę obiektów przyrodniczych stanowią założenia ogrodowe, podnoszące walory krajobrazu. Do najważniejszych należą XVIII-wieczny ogród barokowy w Brniu-Podborzu, XIX-wieczny ogród w Oleśnie, aleja dębowa w Szczucinie, park podworski w Niwkach, Park w Dąbrowie Tarnowskiej. Wiele starych drzew, choć spełniają kryteria pomników przyrody, nie posiada stosowanych tabliczek i nie figuruje w rejestrach służb konserwatorskich. Kompendium wiedzy o pomnikach przyrody na terenie Powiśla, oryginalne fotografie pięknej przyrody można znaleźć w galeriach fotografii publikowanych na naszych stronach.