Dworki i parki

Zabytkowe dworki i parki to jeden z mocnych stron oferty turystycznej naszego regionu

Drugi dwór w Lubaszu (Lubasz-Bukowiec)

Przy szosie wiodącej w kierunku Dąbrowy Tarnowskiej leży przysiółek Lubasz-Bukowiec. W zwartym masywie lasów, ciągnących się po obu stronach drogi łatwo przeoczyć figurę Matki Boskiej z Dzieciątkiem (fundacja Ksawerego Bogusza z 1939 r.), jedyny punkt wskazujący drogę do dworu Boguszów. Wąska, leśna, nieutwardzona droga prowadzi stąd ku niewielkiej kolonii domów i posiadłości dworskiej. Po minięciu granicy lasu, który wziął w całkowite posiadanie opuszczony park krajobrazowy, wyrasta pełna harmonii i spokoju bryła dworu. Prostokątny parterowy budynek posiada na osiach dłuższych elewacji piętrowe ryzality (od frontu z balkonem) zwieńczone gładkimi, trójkątnymi szczytami. Pozbawione niemal zupełnie dekoracji ściany nakrywa dach łamany polski. Budowla szczęśliwie ocaliła dawną urodę, którą wspomaga malownicze usytuowanie i dookolna cisza. Dzięki gościnności państwa Początków – obecnych właścicieli dworu, możliwe było obejrzenie budynku i pięknego parku krajobrazowego. W ogrodzie tym rosną wiekowe drzewa, niektóre mają nawet czterysta lat. Pod jednym z nich, na ławce siedział sam Józef Piłsudski.


H. Lawera, „Powiat dąbrowski”, Krosno 2001, s. 96.

Dwór w Lubaszu

Na granicy wsi Lubasz, przy wjeździe do Szczucina od strony Delastowic rozciągają się resztki zespołu dworskiego, należącego w przeszłości do rodziny Boguszów, a stanowiące obecnie własność firmy „Tankpol”. Na nowozagospodarowanym obszarze wznosi się rozległy budynek dworu, wybudowanu ok. 1917 roku na miejscu starszego, w którym przyszedł na świat Andrzej Rawicz Gawroński, lekarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i sekretarz Komisji Edukacji Narodowej. Parterowy, prostokątny korpus, flankowany po bokach prostokątnymi ryzalitami o trójkątnych szczytach zwieńczeń,     arty 3             

 Dwór w Lubaszu – widok współczesny

posiada pośrodku pozorny ryzalit z facjatką w partii piętra. Stromiznę dachu przerywają niewielkie, trójkątnie zwieńczone lukarny, oświetlające poddasze. Budowla, pozbawiona niemal zupełnie dekoracji architektonicznej zachowała do dzisiaj całą siłę wyrazu i właściwy jedynie ziemiańskim rezydencjom klimat. Z dawnego parku pozostały wiekowe, majestatyczne dęby. Przy drodze dojazdowej do zespołu dworskiego stoi drewniana kapliczka, wybudowana w początkach XIX wieku z fundacji Boguszów. Czworoboczna, skromna, odnowiona współcześnie świątyńka, poprzedzona od frontu płytkim ganeczkiem wspartym na dwóch słupkach nie posiada cennych elementów wyposażenia. 

 


H. Lawera, „Powiat dąbrowski”, Krosno 2001, s. 95.

Dworek w Mędrzechowie

 Naprzeciw kościoła, częściowo osłonięty od drogi sadem stoi niewielki i skromny dwór poprzedzony od frontu dwuosiową werandą z trójkątnym szczytem zwieńczenia. Prostokątna, parterowa budowla przykryta dachem naczółkowym,  nie posiada wyraźnych cech stylowych. Wzniesiona zapewne w początkach XX wieku, zadbana lecz pozbawiona parkowego otoczenia zagubiła klimat, a z nim właściwy dworskiemu budownictwu, zaprawiony nostalgią czar. Ustawiona na cokole kamienna rzeźba (XVIII/XIX wiek) przedstawia zapewne św. Tomasza. 

arty 2


H. Lawera, „Powiat dąbrowski”, Krosno 2001, s. 64.

Pałac w Borusowej

W Borusowej oglądać możemy zaniedbany, ale ciągle piękny, nastrojowy zespół pałacowy. Neorenesansowy pałac, wzniesiony w połowie XIX stulecia dla Adama Potockiego to mocno rozczłonkowana, murowana i potynkowana, piętrowa budowla przykryta wielopołaciowymi dachami krytymi ceramiczną dachówką. Przy północno – wschodnim narożniku wzniesiono smukłą, kwadratową wieżę o przeprutej bliźniaczymi oknami, wąskiej górnej kondygnacji i stromym daszku namiotowym o wydatnie wysuniętych okapach. Urozmaicony plan bryły podkreślają odmiennie zakomponowane elewacje dzielone wydatnymi pasami gzymsów (cokołowego, kordonowego i wieńczącego), mieszczące prostokątne okna zwieńczone uszatymi nadokniami, częściowo wzbogaconymi kluczami. Pośrodku fasady niewielki balkon, w narożu galeria o łukowo wykrojonych arkadach, otoczona pełną balustradą. Wejście prowadzi wąskim gankiem z tarasem na piętrze. Budowla okazała, a jednocześnie lekka i pogodna mieści we wnętrzu szeregi pomieszczeń ułożone w trzytrakcie, a pośrodku obszerną salę balową doświetloną pierwotnie przez przeszklony strop. Wokół pałacu – resztki XIX – wiecznego parku krajobrazowego, z okazami wiekowych drzew.Pałacyk został zbudowany w latach 1908-1809 za sprawą ówczesnego właściciela majątku Jana Bzowskiego. Jest obiektem murowanym o dwóch kondygnacjach. Składa się ze związanych ze sobą integralnie części: kwadratowego korpusu nakrytego czterospadowych dachem z dwoma ozdobnymi szczycikami i węższej od niego części wschodniej z wtopioną w jej północno-wschodni narożnik trzykondygnacyjną wieżą o strzelistym namiotowym hełmie. 


H. Lawera „Powiat dąbrowski”, Krosno 2001, s. 57

Dworek w Bolesławiu

Na południowych obrzeżach wsi, w otoczeniu niewielkiego już, XIX- wiecznego, zaniedbanego parku krajobrazowego stoi parterowy, prostokątny, murowany dwór. Wzniesiony z końcem XVIII lub początkiem XIX wieku. Pierwotnie klasycystyczny, przebudowany częściowo w latach 60-tych XX wieku zatracił prawie całkowicie pierwotną urodę. O dawnym przeznaczeniu budowli przypomina czterokolumnowy  portyk z facjatką na piętrze, poprzedzający główne wejście, kilka okazów parkowego starodrzewia i resztki alei dojazdowej. Majątek w 1945 r. został przejęty przez Skarb Państwa. Obecnie wraz z parkiem stoi niemal w centrum wsi i jest prawie całkowicie pozbawiony cech stylowych. Ostatnim dziedzicem majątku był Stefan Sroczyński. 

298 resize304 resize


H. Lawera, „Powiat dąbrowski”, Krosno 2001, s. 48-49.